OpenWrt nedir? Yazılım router'ı, yan ağ geçidi ve Çin için VPN router'ı

Sıradan bir router hazır bir üründür: üretici kendi donanımını kendi sistemiyle eşleştirir. Özellikleri üretici belirler. Kararlıdır, uğraştırmaz ve değiştirebileceğiniz pek bir şey yoktur.

Yazılım router'ı aslında genel amaçlı bir donanım demekti: mini PC, endüstriyel kutu, geliştirme kartı, hatta eski bir bilgisayar ya da sanal makine; üzerine bir router işletim sistemi kurulur. Donanım güçlüdür ve bol portludur, sistem serbestçe değiştirilebilir, özellikler yazılım olarak eklenir.

Günlük kullanımda terim genişledi: OpenWrt gibi üçüncü taraf bir sistem yüklenmiş sıradan bir router'a da çoğu zaman yazılım router'ı denir. İkisinin ortak noktası, sistemin değiştirilebilmesi ve özellik eklenebilmesidir; router'da VPN çalıştırmak için gereken de tam olarak budur. Fabrika firmware'inde bu nadiren bulunur.

OpenWrt, Linux tabanlı, router'lar için açık kaynaklı bir işletim sistemidir ve çok sayıda marka ve model için mevcuttur. Telefon sistemleri gibi kurulabilir paketlerle çalışır: bölünmüş yönlendirme, reklam engelleme ve çeşitli VPN protokolleri bu şekilde eklenir.

OpenWrt firmware'i modele özel derlenir. Her modelin ve o modelin her donanım revizyonunun kendi imajı vardır; imajlar birbirinin yerine kullanılamaz.

• Resmî sürümler: OpenWrt projesi yayımlar, yalnızca temel işlevler vardır. Gerisini kendiniz kurup yapılandırırsınız.
• Topluluk paketleri: forumlarda ve dosya paylaşım bağlantılarında dolaşan, onlarca eklentisi önceden yüklenmiş imajlar. Kimin derlediği ve içine ne konduğu doğrulanamaz.
• Amaca özel firmware: bir hizmetin kendi bağlantıları için OpenWrt üzerine derlediği, bağlantının ve bölünmüş yönlendirmenin hazır geldiği firmware.
• Evden çıkan her bayt router'dan geçer, bu yüzden firmware'inin nereden geldiğini açıklayabiliyor olmalısınız. Nasıl değerlendireceğiniz için: Riskli bir VPN uygulaması nasıl tanınır.

Ana router: yazılım router'ı doğrudan modeme bağlanır, internet girişini yapar ve adres dağıtır; dolayısıyla evin tüm trafiği zaten ondan geçer. En basit düzendir ve hiçbir şey onu atlayamaz. Bedeli şu: o arızalandığında bütün ev internetsiz kalır, siz onunla uğraşırken de herkes internetsizdir.

Yan ağ geçidi (bypass router): mevcut ana router olduğu gibi kalır. Yazılım router'ı ona tek bir kabloyla bağlanır, cihazlarda ağ geçidi ve DNS sunucusu olarak o gösterilir; trafik çıkmadan önce onun üzerinden dolaşır. Çekiciliği, mevcut ağa dokunulmaması ve yalnızca bazı cihazların onu kullanmasıdır. Önceden bilinmesi gereken bedelleri şunlar:

• Yan kutu kapalıysa ya da çöktüyse, onu gösteren her cihaz internetsiz kalır. Ağ geçidi ana router'da tüm ev için değiştirildiyse ana router gayet sağlıklıyken bütün ev internetsiz kalır; arızanın kaynağını bulmak bu yüzden kafa karıştırıcıdır.
• IPv6 onu atlar: ana router cihazlara hâlâ IPv6 adresi dağıtır ve cihazın IPv6 üzerinden gönderdiği her şey yan kutuya hiç uğramadan ana router'dan çıkar. Belirtisi, işlerin bazen çalışmasıdır. Olağan çözüm ana router'da IPv6'yı kapatmaktır.
• Trafik fazladan bir durak yapar; ayarlar kusursuz değilse yavaş yükleme ya da tek tük uygulamaların tuhaf davranması gibi yeri zor bulunan arızalar çıkar.
• Ağ geçidi ve DNS'in değiştirilmesi gerekir: ya her cihazda elle ya da ana router'ın adres dağıtım (DHCP) ayarlarında. İkisi de biraz ağ bilgisi ister.

Üçüncü düzen ikinci bir router'dır. Firmware'i kurulu bir router mevcut modemin ya da ana router'ın arkasına takılır ve kendi Wi‑Fi'ını yayınlar. Bağlantıyı kullanması gereken cihazlar ona katılır, geri kalan her şey eski ağda kalır ve iki taraf birbirini etkilemez.

Arızalanırsa yalnızca ona bağlı cihazlar etkilenir, diğer herkes çevrimiçi kalır. Ona bağlı cihazların onu atlayan bir çıkışı yoktur, bu yüzden yan ağ geçidindeki IPv6 sorunu ortaya çıkmaz. Bedeli bir katman fazladan adres çevirisi (NAT) olmasıdır; port yönlendirme isteyen ender uygulamalar için ayrıca ayar yapmak gerekir.

Bizim firmware'imizi çalıştıran bir router ana router olarak da kullanılabilir, bu şekilde bir başkasının arkasında da durabilir. Anne baba ve televizyon için kullanılan düzen: Evdeki televizyon ve büyükler için.

Router'ın flash'ı ve RAM'i ne kadar büyükse VPN bileşenleri kurulduktan sonra kalan pay o kadar fazla, sonraki güncellemeler o kadar kolay olur; yalnızca 16 MB flash'ı olan modellerde yer çok azdır ve firmware'imiz bunları desteklemez. Belirli bir modelin firmware'imizi alıp alamayacağını router sayfasındaki destek listesi söyler.

• Flash depolama: sistemin ve paketlerin durduğu yer. Az olursa yeni firmware sığmaz, ek özellikleri hiç saymayın.
• RAM: bölünmüş yönlendirme listeleri ve bağlantı takibi bellekte tutulur. Az olursa yeterince cihaz bağlandığında router takılır ya da yeniden başlar.
• İşlemci: şifrelemeyi o yapar. İnternet ne kadar hızlı ve aynı anda kullanılan cihaz ne kadar çoksa o kadar önemlidir. Bağlantı hızı bir yerden sonra artmıyorsa sınır çoğu zaman internette değil buradadır.
• Donanım revizyonu: tek bir model adı çoğu zaman v1, v2 gibi sürümleri kapsar; içlerindeki çip ve flash farklıdır, firmware'leri birbirinin yerine geçmez. Altındaki etikete bakın; ikinci el alırken özellikle dikkatle kontrol edin.
• Portlar ve kablosuz: gigabitin üzerindeki internet için 2.5G port arayın. Mini PC'lerde genelde Wi‑Fi yoktur, ayrı bir erişim noktası gerekir.
• Operatörün verdiği modem/router kombinasyonlarına genellikle firmware yüklenemez. Arkalarına ikinci bir router koyun.

Firmware kurulduktan sonra ne yaptığı için: Router yazılımı neler yapar. İyi bir bölünmüş yönlendirmenin neyi başarması gerektiği için: VPN router'ında bölünmüş yönlendirme nasıl çalışır.

• Kendiniz kurarsınız: donanım alırsınız, sistemi kurarsınız, eklentileri kurarsınız, bağlantı yapılandırmasını girersiniz, bölme kurallarını yazarsınız, sonra da güncellemelerle ve arızalarla hep siz ilgilenirsiniz. En çok özgürlüğü verir; aynı kutu reklam engelleme, indirme ve başka hizmetleri de çalıştırabilir. Her sorunu çözmek de size düşer.
• Amaca özel firmware: bağlantı ve bölünmüş yönlendirme imajın içinde hazırdır. Burada bu, firmware'i modelinize göre çevrimiçi derlemek (600'den fazla OpenWrt modeli desteklenir) ya da firmware'i kurulu bir cihaz satın almak demektir. Bağlantı bileşenleri ve bölme listeleri kendiliğinden güncellenir, yeniden yükleme gerekmez.
• İki yol donanımda ayrışmaz. Ayrıştıkları yer şudur: kim yapılandırır, kim bakımını yapar ve bir şey bozulunca kime başvurursunuz.

• Evin tamamı kapsansın, bakımla uğraşmayayım diyorsanız: firmware'i kurulu bir router alın. Model seçimi için: VPN router'ı nasıl seçilir.
• Zaten OpenWrt destekleyen bir router'ınız varsa: firmware'imizi kendiniz yükleyin, adımlar router'a VPN firmware'i yükleme rehberinde.
• Kurcalamayı seviyor ve aynı kutuda başka hizmetler de istiyorsanız: bir yazılım router'ı kurun ve bağlantı için bir OpenVPN profili içe aktarın. Bkz. OpenVPN nasıl kullanılır, ne zaman seçilir.
• Anne baba, televizyon ya da medya kutusu için: mevcut ağın arkasına hazır bir router. Bkz. Evdeki televizyon ve büyükler için.
• Ana router'a dokunamadığınız kiralık oda ya da yurt: arkasına ikinci router olarak taşınabilir bir router.
• Bir iki telefon ve dizüstü için: router gerekmez, istemci daha hafiftir. Bkz. Hangi bağlantı yöntemi hangi duruma uyar.