VPN chậm? Cách đo tốc độ và tìm nguyên nhân

• Khoảng cách: dữ liệu đi tới máy chủ VPN trước rồi mới tới trang web, nên đường dài hơn và độ trễ tăng. Máy chủ càng xa bạn và xa trang web thì đường vòng càng lớn.
• Đường truyền quốc tế: từ trong Trung Quốc, chặng hẹp nhất thường là cổng ra quốc tế của nhà mạng. Cùng một tài khoản, tốc độ giữa các khu vực có thể chênh nhau vài lần do đường của nhà mạng tới khu vực đó, không phải do máy chủ.
• Giờ cao điểm: từ 8 đến 11 giờ tối ai cũng lên mạng cùng lúc, mạng nhà, cổng ra quốc tế và máy chủ đều đông hơn.
• Wi‑Fi trong nhà: tường, khoảng cách tới router và mạng nhà hàng xóm có thể khiến chặng Wi‑Fi chậm hơn hẳn mạng Internet. Chẳng liên quan gì tới VPN nhưng hay bị đổ lỗi cho VPN.
• Hiệu năng thiết bị: mã hóa và giải mã do bộ xử lý của thiết bị làm. Trên điện thoại cũ, hộp TV hay router đời thấp, chính thiết bị trở thành giới hạn trên.
• Giao thức: một số mạng hạn chế UDP và bóp các cách kết nối dùng UDP; trên mạng mất gói, giao thức chịu mất gói chiếm ưu thế. Cùng một đường truyền mà đổi cách kết nối có thể cho kết quả rất khác.

1. Tắt VPN và đo tốc độ tại chỗ trước, bằng speedtest.net, fast.com hoặc trang đo của nhà mạng. Ghi lại tốc độ tải xuống, tải lên và độ trễ. Đây là giới hạn trên; không VPN nào vượt được.
2. Bật VPN và đo lại, chọn máy chủ đo ở đầu bên kia của đường truyền: từ trong Trung Quốc ra khu vực nước ngoài thì chọn máy chủ đo ở nước ngoài, vì máy chủ trong nước không đo được chặng quốc tế; từ nước ngoài về khu vực Trung Quốc thì chọn máy chủ đo ở Trung Quốc.
3. Chắc chắn là bạn đang đo đường truyền: trang đo có hiện IP và nhà cung cấp mà nó thấy, phải là phía cổng ra. Khi bật chia luồng, hoặc khi dùng Web Proxy, trang đo có thể bị cho đi thẳng và bạn lại đo mạng nhà mình. Hãy thêm trang đo vào quy tắc hoặc chuyển sang toàn cục khi đo.
4. Mỗi lần chỉ đổi một thứ. So hai khu vực thì giữ nguyên trang đo, máy chủ đo và thiết bị. So hai khung giờ thì giữ nguyên khu vực.
5. Đo một lần bằng dây và một lần qua Wi‑Fi. Kết quả nối dây trên máy tính phản ánh mạng Internet và đường truyền; nếu Wi‑Fi ở cùng chỗ thấp hơn nhiều thì Wi‑Fi là chặng chậm.
6. Đo một lần ban ngày và một lần lúc 9 giờ tối giờ Bắc Kinh. Chênh nhau nhiều là do nghẽn giờ cao điểm, không phải do cài đặt.
7. Mỗi trường hợp đo hai, ba lần và lấy giá trị ở giữa. Mỗi lần đo đơn lẻ dao động khá nhiều.

• Tải xuống (Mbps): thứ mà video, trang web và tải file phụ thuộc vào. Để ý đơn vị: chia Mbps cho 8 ra MB/s mà trình quản lý tải hiển thị, nên 40 Mbps là khoảng 5 MB/s.
• Tải lên: quan trọng với gọi video, gửi file và phát trực tiếp, ít quan trọng hơn nhiều với duyệt web thông thường.
• Độ trễ (ms): thời gian từ lúc bấm tới lúc có phản hồi. Một, hai trăm mili giây là chuyện thường khi lưu lượng đi qua biên giới. Game và cuộc gọi nhạy với nó; video gần như không bị ảnh hưởng.
• Jitter và mất gói: độ trễ lúc lên lúc xuống, và gói tin không bao giờ tới nơi. Cuộc gọi bị đứt quãng và video hay tải đệm thường do hai thứ này, không phải do tốc độ tải xuống thấp.

Theo số liệu các nền tảng video công bố: khoảng 3 Mbps cho 720p, khoảng 5 Mbps cho 1080p, và 15 đến 25 Mbps cho 4K. Ổn định ở mức hơn chục Mbps là đã đủ xem 1080p; không cần chạy theo con số lớn.

Nếu tốc độ đủ cao mà video vẫn giật, hãy xem độ ổn định: mất gói, jitter và khung giờ. Hạ độ phân giải một nấc để chắc là phát mượt, rồi nâng lên lại, cho bạn biết nhiều hơn là nhìn chằm chằm vào kết quả đo tốc độ.

1. Tắt VPN, máy tính nối dây. Nếu kết quả thấp hơn nhiều so với gói cước Internet của bạn, vấn đề nằm ở mạng Internet hoặc modem. Khởi động lại modem và router, vẫn vậy thì liên hệ nhà mạng.
2. Tắt VPN, cùng chỗ đó, dùng Wi‑Fi. Nếu thấp hơn nhiều so với nối dây, vấn đề là Wi‑Fi. Lại gần router hơn, vào băng tần 5 GHz rồi đo lại.
3. Bật VPN, thử hai, ba khu vực khác nhau. Nếu các khu vực chênh nhau nhiều, vấn đề là cổng ra của nhà mạng tới khu vực đó. Chọn theo danh sách nhà mạng trong bài Ở Trung Quốc chọn khu vực nào nhanh nhất.
4. Cùng khu vực, ban ngày và giờ cao điểm buổi tối. Nếu chỉ buổi tối chậm, đó là nghẽn mạng; hãy chọn khu vực đang hiện đèn xanh trong danh sách khu vực.
5. Cùng khu vực, đổi cách kết nối. Nếu nhanh hơn thì giao thức đầu tiên đang bị hạn chế trên mạng này; cứ dùng cách nhanh hơn.
6. Thiết bị khác. Nếu điện thoại nhanh mà hộp TV hay router chậm, hiệu năng của thiết bị đó là giới hạn trên.
7. Chỉ một trang hay một ứng dụng chậm trong khi đo tốc độ vẫn tốt: thường do máy chủ của chính trang đó, hoặc quy tắc chia luồng đưa nó đi đường kia. Chuyển sang toàn cục một lần để so sánh.

• Mạng Internet hoặc Wi‑Fi chậm: sửa phía tại chỗ trước. Cho TV và máy bàn nối dây khi được, đặt router ở chỗ thoáng, và khởi động lại modem đã chạy liền mấy tháng.
• Chọn sai khu vực: chọn theo nhà mạng: China Unicom miền Bắc thử Nhật Bản và Hàn Quốc trước, China Telecom miền Nam thử Đông Nam Á hoặc Úc, China Mobile và các mạng khác thử lối vào Trung Quốc. Chi tiết có trong hướng dẫn chọn khu vực.
• Giờ cao điểm buổi tối: chọn khu vực đèn xanh hoặc đổi cách kết nối. Cách nào cũng hiệu quả hơn kết nối lại.
• Mạng hạn chế UDP (trường học, văn phòng): chuyển sang Cisco, chạy trên TLS.
• Mạng mất gói (mạng chung cư đời cũ, dữ liệu di động): chuyển sang Hiddify, giao thức của nó được làm để chịu mất gói. Bài Mỗi cách kết nối hợp với tình huống nào ghép cách kết nối với từng loại mạng.
• Thiết bị yếu: cài ứng dụng thẳng trên một thiết bị mạnh hơn. Cho cả nhà thì xem Chọn router VPN.
• Làm hết mà vẫn chậm: mang theo cách kết nối, khu vực, ảnh chụp kết quả đo tốc độ và thời điểm tới bộ phận hỗ trợ. Thứ tự kiểm tra có trong bài Không kết nối được, chậm hay rớt.

Khi bạn xem video Trung Quốc từ nước ngoài, giật thường do chặng vượt biên: video đi từ máy chủ ở Trung Quốc tới bạn, đường dài, và giờ cao điểm buổi tối ở Trung Quốc làm nó đông hơn, dù chỗ bạn đang là ban ngày. Hãy kiểm tra lần lượt từng điểm dưới đây.

• Dùng cách áp dụng cho cả thiết bị (Cisco, Hiddify, Mạng riêng, OpenVPN hoặc router) với khu vực Trung Quốc. Web Proxy xử lý trang trong trình duyệt, còn phần phát video không phải lúc nào cũng đi qua nó.
• Ở nước ngoài, cho ứng dụng chạy ở chế độ toàn cục. Chia luồng là dành cho người dùng ở trong Trung Quốc.
• Khi đo tốc độ, chọn máy chủ đo ở Trung Quốc để đo đúng chặng về Trung Quốc.
• Thử lại ngoài khung 8–11 giờ tối giờ Bắc Kinh. Chênh nhau nhiều nghĩa là nghẽn giờ cao điểm.
• Hạ độ phân giải một nấc để chắc là phát mượt, rồi nâng lên.
• Thông báo về khu vực hay bản quyền là chuyện khác: xem Ở nước ngoài bị chặn Tencent Video hay iQIYI.